Πονοκέφαλος στα παιδιά (2)

Παραλλαγές ημικρανίας

Είναι κεφαλαλγίες που συνοδεύονται ή εκδηλώνονται με παροδικά νευρολογικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να συμβούν αμέσως πριν, στη διάρκεια ή μετά τον πονοκέφαλο. Σε μερικές περιπτώσεις, ο πονοκέφαλος μπορεί να είναι ήπιος ή να μην υπάρχει.

Η ημιπληγική ημικρανία και η ημικρανία βασικής αρτηρίας είναι τυπικά παραδείγματα της ημικρανίας με αύρα.

Η ημιπληγική ημικρανία, ενώ δεν συμβαίνει συχνά, παρατηρείται πιο συχνά στα παιδιά από ότι στους ενήλικες. Ο τύπος αυτός του πονοκεφάλου χαρακτηρίζεται από απότομη έναρξη της ημιπάρεσης, που συνήθως ακολουθείται από πονοκέφαλο. Η ημιαναισθησία μπορεί επίσης να προηγείται από τον πονοκέφαλο.

Η ημικρανία της βασικής αρτηρίας είναι πιο συχνή στα κορίτσια. Aποτελεί το 3% με 19% της ημικρανίας της παιδικής ηλικίας και η μέση ηλικία έναρξης είναι τα 7 έτη. Οι κρίσεις χαρακτηρίζονται από επεισόδια ζάλης, ιλίγγου, οπτικών αλλοιώσεων, αταξίας ή διπλωπίας, καθώς η αύρα ακολουθείται από τη φάση έντονου πονοκεφάλου, που εντοπίζεται στην ινιακή χώρα, ενώ συνοδεύεται από εμετούς.

Διαγνωστικά κριτήρια για ημικρανία τύπου βασικής αρτηρίας

A.      Πληροί τα κριτήρια για ημικρανία με αύρα B.       Συνοδεύεται από δύο ή περισσότερα από τους ακόλουθους τύπους συμπτωμάτων: 1.                  Δυσαρθρία 2.                  Ίλιγγος 3.                  Εμβοές 4.                  Υπακουσία 5.                  Διπλωπία 6.                  Οπτικά φαινόμενα στα κροταφικά και ρινικά πεδία και των δυο ματιών 7.                  Αταξία 8.                  Μειωμένο επίπεδο συνείδησης 9.                  Μειωμένη ακοή 10.              Διπλωπία 11.              Ταυτόχρονες ετερόπλευρες παραισθησίες Γ .       Τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα: 1.        Τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας, το οποίο αναπτύσσεται σταδιακά σε περισσότερο από 5 λεπτά και διαφορετικά συμπτώματα αύρας τα οποία συμβαίνουν διαδοχικά σε περισσότερο από 5 λεπτά. 2.                  Κάθε σύμπτωμα αύρας διαρκεί περισσότερο από 5 λεπτά και λιγότερο από 60 λεπτά Δ .      Κριτήρια τα οποία πληρούν κεφαλαλγία: η ημικρανία χωρίς αύρα ξεκινά κατά τη διάρκεια της αύρας ή ακολουθεί την αύρα μέσα σε 60 λεπτά

Το σύνδρομο “η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων” χαρακτηρίζεται από παραμόρφωση της όρασης, του χώρου και του χρόνου. Οι άρρωστοι μπορεί να έχουν μικροψία (τα αντικείμενα φαίνονται μικρότερα από ότι πράγματι είναι) και μεταμορφοψία (τα αντικείμενα εμφανίζονται αλλοιωμένα ως προς το σχήμα και την μορφή), όπως και άλλες παραισθήσεις.

Η συγχυτική ημικρανία χαρακτηρίζεται κυρίως από αλλοίωση στην αντίληψη. Οι νεαροί ασθενείς, συνήθως αγόρια, ξαφνικά γίνονται ανήσυχοι, νευρικοί, αποπροσανατολισμένοι και περιστασιακά αντιδραστικοί. Η φάση της σύγχυσης μπορεί να διαρκέσει λεπτά μέχρι και ώρες. Όταν το επεισόδιο περάσει, το παιδί  περιγράφει ανικανότητα να επικοινωνήσει, άγχος, σύγχυση και απώλεια προσανατολισμού όσον αφορά το χρόνο, ενώ μπορεί να μην θυμάται καθόλου φάση κεφαλαλγίας.

Η συγχυτική ημικρανία συχνά συμβαίνει μετά από φαινομενικά αβλαβείς τραυματισμούς που συμβαίνουν στην άθληση (π.χ. στο ποδόσφαιρο, στο ράγκμπι, στην παγοδρομία). Μια αιφνίδια ανεξήγητη αλλαγή στη συνείδηση μετά από τραυματισμό της κεφαλής, ξεκάθαρα δικαιολογεί διερεύνηση για ενδοκράνια αιμορραγία, υπερβολική χρήση ναρκωτικών, μεταβολική αποδιοργάνωση ή επιληψία.

Το καλοήθες παροξυσμικό ραιβόκρανο της βρεφικής ηλικίας χαρακτηρίζεται από επεισόδια κάμψης του κεφαλιού προς την μια πλευρά μεμονωμένα ή κάμψης του κεφαλιού που συνοδεύεται από έμετο και αταξία, τα οποία μπορεί να διαρκούν για ώρες μέχρι ημέρες. Οι κρίσεις πρωτοεμφανίζονται κατά τη βρεφική ηλικία μεταξύ 2 και 8 μηνών. Το ραιβόκρανο συμβαίνει στη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής.

Το παροξυσμικό ραιβόκρανο είναι πιθανώς ποικιλία της ημικρανίας της βασικής αρτηρίας με πρώιμη  έναρξη, αλλά θα πρέπει να σκεφτούμε και άλλες καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν ραιβόκρανο, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (σύνδρομο Sandifer), η ιδιοπαθής δυστονία κορμού, οι σύνθετοι εστιακοί σπασμοί, συγγενείς ή επίκτητες βλάβες της κρανιοαυχενικής περιοχής και των οπισθίων βόθρων.

 Όταν η διάγνωση έχει εδραιωθεί και η καλοήθεια έχει επιβεβαιωθεί, δεν χρειάζεται κανένα άλλο θεραπευτικό μέτρο πέρα από την καθησύχαση.

 Ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος της παιδικής ηλικίας χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια ιλίγγου και αταξίας. Συμβαίνει στα μικρά παιδιά (συνήθως στην ηλικία των 2 – 3 χρόνων). Το παιδί μπορεί να φαίνεται φοβισμένο ή ξαφνιασμένο από την αιφνίδια απώλεια ισορροπίας. Μάρτυρες μπορεί να αναφέρουν νυσταγμό ή ωχρότητα. Τα παιδιά που μιλάνε μπορεί να περιγράψουν ζάλη και ναυτία. Οι κρίσεις μπορεί να συμβαίνουν σε ομάδες, οι οποίες τυπικά υποχωρούν με τον ύπνο.

Το σύνδρομο κυκλικών εμέτων παρατηρείται σε παιδιά ηλικίας περίπου 5 χρόνων με τα αγόρια και τα κορίτσια να προσβάλλονται εξίσου. Τα επεισόδια συμβαίνουν σε τακτά, συχνά χρονικά διαστήματα, συνήθως κάθε 2 με 4 εβδομάδες.  Ξεκινούν τις πρώτες πρωινές ώρες και διαρκούν 1 με 2 ημέρες. Η ηλικία της διάγνωσης είναι κατά προσέγγιση 8 χρόνων και τα περισσότερα παιδιά «ξεπερνούν με την ηλικία» τα συμπτώματά τους, μέχρι την ηλικία των 10 χρόνων. Ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών έχουν συμπτώματα σε όλη την εφηβεία και ακόμα και ως νεαροί ενήλικες.

Η κοιλιακή ημικρανία χαρακτηρίζεται από κοιλιακό άλγος με επεισοδιακό χαρακτήρα, αόριστο και με εντόπιση στη μέση γραμμή ή γύρω από την περιοχή του ομφαλού και διαρκεί από 1 μέχρι 72 ώρες, με φυσιολογική κατάσταση μεταξύ των επεισοδίων. Το άλγος είναι μέτριας με σοβαρής έντασης και συσχετίζεται με αγγειοκινητικά συμπτώματα, ναυτία και έμετο, ωχρότητα, ανορεξία. Η κοιλιακή ημικρανία σε γενικές γραμμές συμβαίνει σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Για να χαρακτηρισθεί βέβαια κοιλιακή ημικρανία  πρέπει να αποκλεισθούν άλλα γαστρεντερικά ή νεφρικά νοσήματα.

Πονοκέφαλος στα παιδιά (1)

Ο πονοκέφαλος (κεφαλαλγία) στα παιδιά είναι μια συχνή αιτία για αναζήτηση ιατρικής βοήθειας από  τους γονείς . Οι κεφαλαλγίες μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολλών αιτίων, όπως γενετικής προδιάθεσης, τραύματος, ενδοκρανιακής μάζας, μεταβολικής ή αγγειακής νόσου ή παραρρινοκολπίτιδας.

Τελευταία αναγνωρίζεται σαν αιτία πονοκεφάλου στους εφήβους η μάσηση της τσίχλας. Η μηχανικής πίεση στην κροταφογναθική άρθρωση από την μάσηση της τσίχλας μπορεί να είναι μια υποδιαγνωσμένη αιτία παιδιατρικού πονοκεφάλου, ιδιαίτερα στις έφηβες. Η διακοπή της συνήθειας αυτής βελτιώνει την συχνότητα των πονοκεφάλων, ενώ η επανέναρξη της μάσησης της τσίχλα έχει ως αποτέλεσμα την επανεμφάνιση των συχνών πονοκεφάλων.

Οι πονοκέφαλοι έχουν σημαντική επίδραση στις ζωές των παιδιών και των εφήβων, με αποτέλεσμα απουσίες από το σχολείο, μειωμένες εξωσχολικές δραστηριότητες και φτωχή ακαδημαϊκή  επιτυχία.

Ταξινόμηση

Σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση κεφαλαλγίας, οι πονοκέφαλοι  ομαδοποιούνται με βάση την αιτιολογία τους σε τρεις ομάδες, μια διάκριση πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση τους. Οι τρεις κύριες ομάδες είναι:

1. Πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες: ημικρανία, τύπου τάσεως και αθροιστική κεφαλαλγία

Οι πιο συχνές πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες στα παιδιά είναι η ημικρανία και οι κεφαλαλγίες τύπου τάσεως. Οι κεφαλαλγίες αυτές μπορεί να είναι επεισοδιακές ή να υπάρχουν σε χρόνια, καθημερινή μορφή (15 ή περισσότερες ημέρες τον μήνα για 3 μήνες ή περισσότερους μήνες).

2. Δευτεροπαθείς κεφαλαλγίες: σε σχέση με τραύμα στο κεφάλι ή στον αυχένα, αγγειακές ή μη αγγειακές παθήσεις, λοίμωξη ή ψυχιατρικές παθήσεις (στα μικρά παιδιά η συχνότητα των δευτεροπαθών πονοκεφάλων είναι μικρότερη από των ενηλίκων).
3. Κρανιακές νευραλγίες, κεντρικοί και πρωτοπαθείς πόνοι προσώπου και άλλες κεφαλαλγίες

Μια άλλη ταξινόμηση έχει σχέση με τον χρόνο. Έτσι ο πονοκέφαλος διακρίνεται σε

• Οξύς
• Οξύς επαναλαμβανόμενος
• Χρόνιος χωρίς εξέλιξη
• Χρόνιος με εξέλιξη

Αιτιολογία

Ο πονοκέφαλος οφείλεται σε ερεθισμό των νευρικών ινών ευαίσθητων στον πόνο που βρίσκονται στις μεγάλες αρτηρίες και φλέβες του εγκεφάλου, στο περιόστεο του κρανίου, στον μυ και το δέρμα του κρανίου, στον βλεννογόνο των παραρρινικών κόλπων, στην κροταφογναθική άρθρωση, στα δόντια και στα ούλα.

Επιδημιολογία

Ο επιπολασμός της ημικρανίας αυξάνεται σταθερά κατά την παιδική ηλικία, φτάνοντας στο ζενίθ στην εφηβεία. Ανάλογα με τα χρησιμοποιούμενα διαγνωστικά κριτήρια, ο επιπολασμός αυξάνεται από 3% στα προσχολικά χρόνια, σε 4% με 11% στα χρόνια του δημοτικού σχολείου και στη συνέχεια στα 8% με 23% κατά τη διάρκεια των χρόνων του λυκείου. Μέχρι την εφηβεία, το 60% όλων των παιδιών με ημικρανία είναι αγόρια. Στη συνέχεια, η σχέση αντιστρέφεται με τα κορίτσια να υπερτερούν και η σχέση να είναι κορίτσια/ αγόρια 3:1.

Η ημικρανία μπορεί να συμβεί και σε ηλικία λίγων μηνών. Η ημικρανία είναι πιο συχνή σε κατοίκους των πόλεων.

 Οι δευτεροπαθείς πονοκέφαλοι είναι οι πιο συχνοί στην ηλικία κάτω των 5 χρόνων.

Πρόγνωση

Η φυσική ιστορία και η πρόγνωση της ημικρανίας μπορεί να ακολουθήσει ένα από τα 4 κλινικά πρότυπα:

·       Κλινική ύφεση – Μερικά άτομα που πάσχουν από ημικρανία μπορεί να παραμείνουν χωρίς συμπτώματα για μεγάλες περιόδους.

·         Μερική κλινική ύφεση – τα επεισόδια ημικρανίας γίνονται λιγότερο σοβαρά με τον χρόνο.

·     Κλινική επιμονή – Η συχνότητα και η σοβαρότητα του πονοκέφαλου της ημικρανίας δεν βελτιώνεται, αλλά ούτε και χειροτερεύει.

·         Εξέλιξη – Η συχνότητα και η βαρύτητα των επεισοδίων ημικρανίας χειροτερεύει.

Οι γονείς και άρρωστοι πρέπει να γνωρίζουν ότι ο πονοκέφαλος της ημικρανίας, παρόλο που δεν είναι καθόλου ευχάριστος, δεν είναι απειλητικός για την ζωή του παιδιού. Σε μερικούς ασθενείς η ημικρανία υποχωρεί αυτόματα στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Από την άλλη μεριά όμως, η ημικρανία είναι μια κατάσταση που θα διαρκέσει σε όλη τη ζωή του ατόμου και μπορεί να εμφανιστεί ξανά κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής, ειδικά σε καταστάσεις με αυξημένο άγχος, όπως στην εφηβεία, στον γάμο ή σε αλλαγή δουλειάς.

Επίδραση του πονοκεφάλου στις καθημερινές δραστηριότητες και παραγωγικότητα

Ο πονοκέφαλος μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογική διαταραχή και σε μείωση της ποιότητας της ζωής, ειδικά σε άτομα που παρουσιάζουν χρόνια ημικρανία. Τα παιδιά που υποφέρουν από ημικρανίες χρησιμοποιούν περισσότερα φάρμακα, αναζητούν πιο συχνά ιατρική βοήθεια και απουσιάζουν περισσότερο από το σχολείο, σε σχέση με τα παιδιά που δεν υποφέρουν από πονοκεφάλους ή ακόμη και από παιδιά που υποφέρουν από πονοκεφάλους τύπου τάσης.

Ημικρανία                                                                                            

Οι πονοκέφαλοι από ημικρανία είναι οι πιο συχνές πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες της παιδικής ηλικίας. Η ημικρανία μπορεί να διαιρεθεί σε δύο ομάδες: ημικρανία με αύρα και ημικρανία χωρίς αύρα.

Ο πονοκέφαλος της ημικρανίας στα παιδιά είναι συχνά αμφοτερόπλευρος, ενώ η ακριβής εντόπιση του είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Η διάρκεια του επεισοδίου συνήθως είναι μικρότερης διάρκειας στα παιδιά από ότι είναι στους ενήλικες. Αύρα παρατηρείται στο 14 – 30% των παιδιών με ημικρανία.

Παραλλαγές ημικρανίας είναι πονοκέφαλοι που συνοδεύονται ή εκδηλώνονται με παροδικά νευρολογικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να εκδηλωθούν πριν, στη διάρκεια ή μετά τον πονοκέφαλο. Σε μερικές περιπτώσεις, ο πονοκέφαλος μπορεί να είναι ήπιος ή να μην υπάρχει.

Γενετική προδιάθεση

Η ημικρανία μπορεί να έχει γενετική προδιάθεση. Σχεδόν 70% των παιδιατρικών ασθενών με ημικρανία έχουν οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας.

Στα παιδιά με το σύνδρομο των κυκλικών εμετών φαίνεται ότι υπάρχει μια γενετική προδιάθεση για ανάπτυξη ημικρανίας. Οι μητέρες και οι γιαγιάδες των παιδιών που πάσχουν από το σύνδρομο των κυκλικών εμετών  έχουν ημικρανία σε διπλάσιο ποσοστό από ότι ο γενικός πληθυσμός.

Ο πονοκέφαλος της ημικρανίας

Τα συμπτώματα ποικίλουν αναλόγως με τον τύπο της ημικρανίας που έχει ο άρρωστος. Πολλά παιδιά με ημικρανία έχουν προηγούμενο ιστορικό με ναυτία ταξιδιού, παροξυσμική ζάλη ή ίλιγγο.

Πολλά παιδιά με ημικρανία θα έχουν κάποιου τύπου πρόδρομων συμπτωμάτων πριν από την έναρξη του πονοκεφάλου. Μερικά από αυτά τα πρόδρομα συμπτώματα είναι ευερεθιστότητα, κούραση και αλλαγές στην έκφραση του προσώπου. Η αναγνώριση των πρόδρομων αυτών συμπτωμάτων μπορεί να βοηθήσει στην έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής.

Σε μια μελέτη των Gelfand et al βρέθηκε ότι όταν η μητέρα είχε ιστορικό ημικρανίας, το παιδί είχε 2,6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξει κολικούς. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ημικρανία ίσως εκδηλώνεται ενωρίς σαν κολικοί.

Ποιοι παράγοντες πυροδοτούν την ημικρανία;

Παράγοντες που μπορεί να προκαλούν την έναρξη του πονοκεφάλου της ημικρανίας είναι:

·         Στρες/ Άγχος

·         Έμμηνος ρύση και χρήση αντισυλληπτικών από το στόμα στις γυναίκες

·         Φυσική άσκηση/ κούραση

·         Έλλειψη ύπνου (η άπνοια στον ύπνο μπορεί επίσης να είναι πρωταρχική αιτία πονοκεφάλου)

·         Εκτυφλωτικό φως

·         Πείνα

·         Τροφές/αναψυκτικά με νιτρικά, γλουταμινικό, καφεΐνη, τυραμίνη, αλάτι

·         Διαθλαστική πάθηση των ματιών

·         Κρύες τροφές

·         Μεγάλο υψόμετρο

·         Φάρμακα, όπως η νιτρογλυκερίνη, η ινδομεθακίνη και η υδραλαζίνη

·         Χημικά, όπως τυραμίνη στο τυρί, σοκολάτα, ξηροί καρποί, γλουταμινικό νάτριο

·         Επιληψία – τα παιδιά με επιληψία έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν ημικρανία

Ημικρανία με αύρα

Αύρα είναι η ξαφνική και αυτοπεριοριζόμενη νευρολογική δυσλειτουργία που γενικώς διαρκεί λίγα λεπτά και εκδηλώνεται ακριβώς πριν από την έναρξη του οξέως πονοκεφάλου.

Η αύρα μπορεί να περιλαμβάνει:

Οπτικά συμπτώματα : Σκοτώματα, φωταψίες που μοιάζουν με αστέρια, μυγάκια, ευθείες ή διακεκομμένες γραμμές, χρώματα, ψευδαισθήσεις των σχημάτων.

Αισθητηριακά συμπτώματα : Παραισθησίες

Κινητικά συμπτώματα: Πάρεση ή ημιπληγία

Διαταραχές της γλώσσας και ομιλίας: Δυσαρθρία, αφασία

Άλλα γνωστικά συμπτώματα: Σύγχυση ή αμνησία

Ημικρανία χωρίς αύρα

Για να αναγνωρισθεί η ημικρανία με αύρα πρέπει να υπάρχουν 5 ξεχωριστά επεισόδια που να εκπληρούν τα κριτήρια του παρακάτω πίνακα:

Διαγνωστικά κριτήρια για την παιδιατρική ημικρανία χωρίς αύρα

A.      Τουλάχιστον πέντε επεισόδια που πληρούν τα παρακάτω κριτήρια B.       Οι κρίσεις του πονοκέφαλου διαρκούν 1 με 72 ώρες Γ .       Ο πονοκέφαλος έχει τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: 1.                 Ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη εντόπιση,ή προσθιο-μετωπιαία (όχι ινιακή) 2.                  Σφύζουσα ποιότητα 3.                  Μέτρια ή σοβαρή ένταση πόνου 4.         Επιδείνωση που προκαλείται ή προκαλεί αποφυγή της συνήθους φυσικής δραστηριότητας (π.χ. περπάτημα, ανέβασμα σκαλοπατιών) Δ.      Κατά τη διάρκεια του πονοκέφαλου τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα: 1.                  Ναυτία ή έμετος 2.       Φωτοφοβία και φωνοφοβία, τα οποία μπορεί να υποδεικνύονται από τη συμπεριφορά του παιδιού E.       Δεν αποδίδονται σε άλλη διαταραχή

Αυτή είναι η πιο συχνή μορφή της ημικρανίας στα παιδιά και τους εφήβους (60%-85% των περιπτώσεων).

Το βασικό χαρακτηριστικό της ημικρανίας χωρίς αύρα στα παιδιά είναι επεισόδια έντονου πονοκέφαλου που προκαλεί αναπηρία, η οποία διαχωρίζεται από μεσοδιαστήματα ελεύθερα συμπτωμάτων.

Πονοκέφαλοι τύπου τάσης

Οι πονοκέφαλοι αυτοί είναι καλοήθεις. Εκδηλώνονται σαν αίσθηση ζώνης γύρω από το κεφάλι και μπορεί να συνοδεύονται με πόνο στον αυχένα ή στον ώμο. Χειροτερεύουν καθώς προχωρά η ημέρα και μπορεί να διαρκούν για ημέρες. Οι πονοκέφαλοι αυτοί μπορεί να συνδέονται με γεγονότα πίεσης και άγχους στο σπίτι ή στο σχολείο και μπορεί να είναι παροδικοί και να περνάνε με τον ύπνο.

Οι αιτίες των πονοκεφάλων τύπου τάσης δεν γίνονται εύκολα κατανοητοί. Υπάρχει ένας συνδυασμός από μυϊκούς παράγοντες, παθολογικούς μηχανισμούς αντίληψης του πόνου και κεντρικές συναισθηματικές ανωμαλίες.

Η διάκριση τους από την ημικρανία είναι συχνά δύσκολο να γίνει.

Χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους πονοκεφάλους τάσης είναι:

·         Συμβαίνουν στη διάρκεια προφανούς κατάστασης στρες

·         Περιλαμβάνουν τον αυχένα και την ινιακή περιοχή του κεφαλιού

·         Συνεχής πόνος

·         Δεν συνοδεύονται από ναυτία, εμετούς ή κοιλιακό πόνο

·         Λιγότερο πιθανό να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας

Αθροιστικοί πονοκέφαλοι

Οι πονοκέφαλοι συμβαίνουν κατά ομάδες. Ο πόνος εντοπίζεται στην μια πλευρά του κεφαλιού. Συνυπάρχουν ρινική καταρροή, συμφόρηση μύτης και υδαρής έκκριση από το μάτι που είναι και κόκκινο στην ίδια πλευρά του κεφαλιού με αυτή του πονοκέφαλου. Οι αθροιστικοί πονοκέφαλοι συχνά ξυπνάνε το άρρωστο από τον ύπνο και πιο συχνά συμβαίνουν σε άνδρες μέσης ηλικίας. Στα παιδιά είναι σπάνιοι.

Οξύς πονοκέφαλος

Ο οξύς πονοκέφαλος ορίζεται αυτός που έχει πρόσφατη έναρξη χωρίς να υπάρχει ιστορικό παρόμοιων επεισοδίων. Είναι πολύ σημαντικό να καθορισθεί εάν υπάρχουν συνοδά νευρολογικά συμπτώματα. Η διαφορική διάγνωση του οξέως πονοκεφάλου περιλαμβάνει την συστηματική λοίμωξη, το τραύμα, την λοίμωξη στο κεντρικό νευρικό σύστημα και το πρώτο επεισόδιο ημικρανίας.

Παρόμοια επεισόδια πονοκεφάλου που επαναλαμβάνονται αρκετές φορές τον μήνα με ενδιάμεσα διαστήματα ελεύθερα συμπτωμάτων ταξινομούνται ως οξείς επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι (συνήθως ημικρανία).

Χρόνιος πονοκέφαλος

Χωρίς εξέλιξη

Οι χρόνιοι μη εξελικτικοί πονοκέφαλοι διαφέρουν από τους οξείς πονοκεφάλους από την μεγαλύτερη συχνότητα τους και την επιμονή τους για χρόνια, χωρίς συνοδά νευρολογικά συμπτώματα ή αλλαγή στη βαρύτητα του πονοκεφάλου. Μπορεί να έχουν συναισθηματικά στοιχεία ή στοιχεία συμπεριφοράς. Συχνός τύπος πονοκεφάλου αυτής της κατηγορίας είναι ο πονοκέφαλος τάσης, αλλά και η ημικρανία με ή χωρίς αύρα μπορεί να παρουσιασθεί με αυτόν τον τρόπο.

Ο χρόνιος καθημερινός πονοκέφαλος περιγράφηκε πρώτα στους ενήλικες. Σύντομα έγινε γνωστό ότι παρόλο που οι άρρωστοι είχαν τον ίδιο αριθμό πονοκεφάλων, τα χαρακτηριστικά τους ήταν ένα συνεχές μεταξύ ημικρανίας και κεφαλαλγίας τάσης. Ένα ίδιο μοτίβο έχει αναγνωρισθεί και στα παιδιά.

  Με εξέλιξη

Οι χρόνιοι πονοκέφαλοι με εξέλιξη συμβαίνουν τουλάχιστον αρκετές φορές την εβδομάδα, όμως σε αντίθεση με αυτούς χωρίς εξέλιξη, οι πονοκέφαλοι αυτοί αυξάνουν με τον χρόνο σε συχνότητα και σε βαρύτητα. Πρέπει να αποκλεισθεί η πιθανότητα οι πονοκέφαλοι αυτοί να είναι δευτεροπαθείς από μια δομική αιτιολογία.

Ιστορικό

Το ιστορικό πρέπει να περιλαμβάνει

·         Την έναρξη του πονοκεφάλου, την διάρκεια και την ένταση

·         Τα συνοδά συμπτώματα

·         Οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας

·         Ιστορικό φαρμακευτικής θεραπείας

·         Παράγοντες που μπορεί να προκαλούν τον πονοκέφαλο (πιο συχνά στην ημικρανία)

Πότε πρέπει να ανησυχούμε και πρέπει να γίνεται εργαστηριακός έλεγχος;

Παρόλο που ένα μικρό ποσοστό των πονοκεφάλων των παιδιών οφείλονται σε σοβαρή υποκείμενη αιτιολογία, η πρώιμη διάγνωση τους είναι πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση τους. Οι πονοκέφαλοι αυτοί οφείλονται σε όγκους, σε φλεγμονή (μηνιγγίτιδα) ή σε αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση.

Δεν υπάρχει κάποιο μοναδικό σημείο ή σύμπτωμα που να δείχνει ότι η αιτιολογία του πονοκεφάλου είναι κάποιο δομικό πρόβλημα. Παρόλα αυτά, αρκετά σημεία και συμπτώματα χρειάζονται επιπλέον έλεγχο. Οι πονοκέφαλοι που οφείλονται σε αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση μπορεί να επιδεινώνονται στο πρωί και να βελτιώνονται καθώς η ημέρα προχωρά ή μπορεί να χειροτερεύουν με το φτάρνισμα, το βήχα ή την ένταση. Πονοκέφαλοι που εντοπίζονται συνεχώς στην ινιακή περιοχή (πίσω μέρος του κεφαλιού) χρειάζονται προσοχή.

Η επιδείνωση της βαρύτητας και της συχνότητας ενός πονοκεφάλου (ειδικά με γρήγορη εξέλιξη) μπορεί να υπονοεί κάποια παθολογική ενδοκρανιακή επεξεργασία, όπως και κάποια σημαντική αλλαγή σε σύνδρομο κεφαλαλγίας που έχει ήδη διαγνωσθεί. Η αποτυχία μια επαρκούς θεραπευτικής προσέγγισης  για πονοκέφαλο μπορεί να υπονοεί μια λανθασμένη διάγνωση.

Εργαστηριακός έλεγχος

Στην περίπτωση που ένα παιδί έχει τα τυπικά επεισόδια πονοκεφάλου της ημικρανίας ή της κεφαλαλγίας τάσης το μόνο που χρειάζεται για την διάγνωση είναι το καλό ιστορικό και η φυσική εξέταση. Ο εργαστηριακός έλεγχος, ακτινολογικός ή εγκεφαλογράφημα, δεν χρειάζεται για να τεθεί η διάγνωση, όμως μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό άλλων αιτίων πονοκεφάλου, ιδιαίτερα αν τα επεισόδια δεν είναι τυπικά.

Παρόλο που ο ακτινολογικός έλεγχος δεν χρειάζεται για κάθε παιδί που παραπονείται για πονοκέφαλο, πρέπει να γίνεται όταν οι γονείς έχουν οποιαδήποτε υποψία ότι πονοκέφαλος του παιδιού τους μπορεί να έχει δομική αιτιολογία.

Αν ο άρρωστος έχει πονοκεφάλους για πολύ μεγάλο διάστημα (μήνες έως χρόνια) και η νευρολογική εξέταση είναι φυσιολογική, η πιθανότητα να έχει κάποια σοβαρή ενδοκρανιακή παθολογία είναι ελάχιστη και συνεπώς ο ακτινολογικός έλεγχος δεν πρέπει να γίνεται.

Ο εργαστηριακός έλεγχος που πρέπει να γίνεται εξαρτάται από τον τύπο του πονοκεφάλου και την υποκείμενη παθολογία του αρρώστου.

·    Μέτρηση επιπέδων του φαρμάκου για την επιληψία, σε άρρωστο με γνωστό ιστορικό επιληψίας

·         Αντιπηκτικός έλεγχος σε τραύμα του κεφαλιού ή σε ενδοκρανιακή αιμορραγία

·         Οσφυονωτιαία παρακέντηση, σε υποψία λοίμωξης ή σε υπαραχνοειδή αιμορραγία

·        Αξονική ή Μαγνητική τομογραφία σε υποψία ενδοκρανιακής μάζας, σε τραύμα κρανίου, σε ενδοκρανιακή αιμορραγία

ΕΜΒΟΛΙΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΟΥ ΟΡΟΟΜΑΔΑΣ Β

Από προχθές κυκλοφορεί και στην Ελλάδα το εμβόλιο εναντίον του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας  Β με την εμπορική ονομασία BEXSERO και κοστίζει 115,72 ευρώ.

Το Bexsero είναι ένα από τα πλέον σημαντικά εμβόλια γιατί προστατεύει από μια θανατηφόρο νόσο. Η οροομάδα Β του μηνιγγιτιδοκόκκου ευθύνεται για το ~87% των κρουσμάτων μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου.

Η νόσος αυτή μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο μέσα σε λίγες ώρες, ενώ 2 στους 10 επιζώντες πάσχουν από μόνιμη αναπηρία όπως εγκεφαλική βλάβη, κώφωση, ακρωτηριασμό άκρων, νεφρική ανεπάρκεια.
Η πιθανότητα προσβολής των βρεφών είναι πολλαπλάσια αυτής των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας.

Ο εμβολιασμός αφορά σε όλες τις ηλικίες, από βρέφη 2 μηνών έως και ενηλίκους. 

Το εμβόλιο μπορεί να συγχορηγηθεί με άλλα εμβόλια της βρεφικής ηλικίας όπως το Infanrix-Hexa και το Prevenar.

Δοσολογία

Ηλικιακή ομάδα	Αρχική ανοσοποίηση	Διαστήματα μεταξύ των αρχικών δόσεων	Αναμνηστική χορήγηση
Βρέφη, 2 μηνών έως 5 μηνών	Τρεις δόσεις, 0,5 ml η καθεμία, με την πρώτη δόση να χορηγείται σε ηλικία 2 μηνών (α)	Τουλάχιστον 1 μήνας	Ναι μία δόση μεταξύ 12 και 23 μηνών (β)
Μη εμβολιασμένα βρέφη, 6 μηνών έως 11 μηνών	Δύο δόσεις, 0,5 ml η καθεμία	Τουλάχιστον 2 μήνες	Ναι μία δόση κατά το δεύτερο έτος της ζωής με διάστημα τουλάχιστον 2 μηνών μεταξύ της αρχικής σειράς και της αναμνηστικής δόσης (β)
Μη εμβολιασμένα παιδιά, 12 μηνών έως 23 μηνών	Δύο δόσεις, 0,5 ml η καθεμία	Τουλάχιστον 2 μήνες	Ναι μία δόση με διάστημα 12 έως 23 μηνών μεταξύ της αρχικής σειράς και της αναμνηστικής δόσης (β)
Παιδιά, 2 ετών έως 10 ετών	Τουλάχιστον 2 μήνες	Τουλάχιστον 2 μήνες	Η ανάγκη δεν έχει τεκμηριωθεί
Έφηβοι (από 11 ετών και άνω)και ενήλικες*	Τουλάχιστον 2 μήνες	Τουλάχιστον 2 μήνες	Η ανάγκη δεν έχει τεκμηριωθεί

α. Η πρώτη δόση πρέπει να χορηγείται σε ηλικία 2 μηνών. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του Bexsero σε βρέφη ηλικίας κάτω των 8 εβδομάδων δεν έχουν ακόμα τεκμηριωθεί. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα.

 β. Η ανάγκη και ο χρονικός προγραμματισμός για περαιτέρω αναμνηστικές δόσεις δεν έχει ακόμα καθοριστεί.  

* Δεν υπάρχουν δεδομένα για ενήλικες ηλικίας άνω των 50 ετών.

 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση

Όπως συμβαίνει και με άλλα εμβόλια, η χορήγηση του Bexsero θα πρέπει να αναβληθεί σε άτομα που πάσχουν από οξεία, σοβαρή εμπύρετη νόσο. Ωστόσο, η παρουσία ήπιας λοίμωξης, όπως ένα κρυολόγημα, δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε αναβολή του εμβολιασμού.

Χρήση με άλλα εμβόλια

Το Bexsero μπορεί να χορηγείται ταυτόχρονα με οποιοδήποτε από τα ακόλουθα αντιγόνα εμβολίων, που χορηγούνται είτε ως μονοδύναμα είτε ως συνδυασμένα εμβόλια: διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη (ακυτταρικό), Haemophilus influenzae τύπου b, αδρανοποιημένο έναντι της πολιομυελίτιδας, ηπατίτιδας B, επταδύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό, ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς και ανεμοβλογιάς.

 

 Κλινικές μελέτες κατέδειξαν ότι οι ανοσολογικές αποκρίσεις στα συγχορηγούμενα τυπικά εμβόλια δεν επηρεάστηκαν από την ταυτόχρονη χορήγηση του Bexsero, βάσει των ποσοστών μη κατώτερης απόκρισης αντισωμάτων σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο των τυπικών εμβολίων. Σε διάφορες μελέτες, παρατηρήθηκαν μη συνεπή αποτελέσματα αναφορικά με τις ανταποκρίσεις στον αδρανοποιημένο ιό της

πολιομυελίτιδας τύπου 2 και στον ορότυπο 6B του συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου, ενώ σημειώθηκαν επίσης χαμηλότεροι τίτλοι αντισωμάτων στο αντιγόνο της περτακτίνης του κοκκύτη, όμως αυτά τα δεδομένα δεν υποδηλώνουν κλινικά σημαντική παρεμβολή.

Λόγω του αυξημένου κινδύνου για πυρετό, ευαισθησία στη θέση ένεσης, μεταβολή στις συνήθειες πρόσληψης τροφής και ευερεθιστότητα κατά τη συγχορήγηση του Bexsero με τα εμβόλια που αναφέρονται παραπάνω, μπορεί να εξετάζονται διαφορετικοί εμβολιασμοί όταν αυτό είναι εφικτό.

Η προφυλακτική χρήση παρακεταμόλης μειώνει την επίπτωση και τη σοβαρότητα του πυρετού, χωρίς να επηρεάζει την ανοσογονικότητα, ούτε του Bexsero, ούτε των τυπικών εμβολίων. Η επίδραση άλλων αντιπυρετικών εκτός της παρακεταμόλης στην ανοσολογική απόκριση δεν έχει μελετηθεί.

Η συγχορήγηση του Bexsero με άλλα εμβόλια που δεν αναφέρονται παραπάνω δεν έχει μελετηθεί.

Όταν το Bexsero χορηγείται ταυτόχρονα με άλλα εμβόλια, η χορήγηση πρέπει να γίνεται σε διαφορετικές θέσεις ένεσης (βλ. παράγραφο 4.2).

Γονιμότητα, κύηση και γαλουχία

Εγκυμοσύνη

Δεν διατίθενται επαρκή κλινικά δεδομένα σχετικά με την έκθεση κατά την εγκυμοσύνη.

Ο ενδεχόμενος κίνδυνος για τις έγκυες γυναίκες δεν είναι γνωστός. Ωστόσο, ο εμβολιασμός δεν θα πρέπει να παραλείπεται όταν υπάρχει σαφής κίνδυνος έκθεσης σε μηνιγγιτιδοκοκκική λοίμωξη.

Δεν υπήρξαν ενδείξεις τοξικότητας για τη μητέρα ή το έμβρυο, ούτε σημειώθηκαν επιδράσεις στην εγκυμοσύνη, τη μητρική συμπεριφορά, τη γονιμότητα των θηλέων ή τη μεταγεννητική ανάπτυξη σε μια μελέτη όπου θηλυκοί κόνικλοι έλαβαν Bexsero σε δόση περίπου δεκαπλάσια από την ανθρώπινη ισοδύναμη δόση, βάσει βάρους σώματος.

Θηλασμός

Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες για την ασφάλεια του εμβολίου σε γυναίκες και τα παιδιά τους κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Η σχέση οφέλους-κινδύνου πρέπει να εξετάζεται πριν από τη λήψη απόφασης σχετικά με ανοσοποίηση κατά τη διάρκεια του θηλασμού.

Σε κόνικλους, δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες σε εμβολιασμένες μητέρες ή στους απογόνους τους, έως την ημέρα 29 της γαλουχίας. Σε ζώα, το Bexsero ήταν ανοσογόνο σε μητέρες που εμβολιάστηκαν πριν από τη γαλουχία και αντισώματα ανιχνεύθηκαν στους απόγονους, αλλά τα επίπεδα των αντισωμάτων στο γάλα δεν προσδιορίστηκαν.

Γονιμότητα

Δεν υπάρχουν δεδομένα για τη γονιμότητα στον άνθρωπο.

Σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ζώα, δεν υπήρξαν επιδράσεις στη γονιμότητα των θηλυκών.

Επιδράσεις στην ικανότητα οδήγησης και χειρισμού μηχανών

Το Bexsero δεν έχει καμία ή έχει ασήμαντη επίδραση στην ικανότητα οδήγησης και χειρισμού μηχανών.

Ωστόσο, κάποιες από τις ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρονται στην παράγραφο 4.8 «Ανεπιθύμητες ενέργειες» ενδέχεται να επηρεάσουν προσωρινά την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμού μηχανών.

 

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Σύνοψη του προφίλ ασφάλειας

Η ασφάλεια του Bexsero αξιολογήθηκε σε 13 μελέτες, από τις οποίες οι 9 ήταν τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με 7.802 άτομα (ηλικίας 2 μηνών και άνω) που έλαβαν τουλάχιστον μία δόση του Bexsero. Από τα άτομα που έλαβαν το Bexsero, 5.849 ήταν βρέφη και παιδιά (ηλικίας κάτω των 2 ετών), 250 ήταν παιδιά (ηλικίας 2 έως 10 ετών) και 1.703 ήταν έφηβοι και ενήλικες. Από τα

άτομα που έλαβαν αρχική σειρά ανοσοποίησης για βρέφη, τα 3.285 έλαβαν αναμνηστική δόση κατά το δεύτερο έτος της ζωής.

Σε βρέφη και παιδιά (ηλικίας κάτω των 2 ετών), οι πιο συχνές τοπικές και συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν σε κλινικές δοκιμές ήταν ευαισθησία και ερύθημα στη θέση ένεσης, πυρετός και ευερεθιστότητα.

Σε κλινικές μελέτες σε βρέφη που εμβολιάστηκαν σε ηλικία 2, 4 και 6 μηνών, πυρετός (≥ 38°C) αναφέρθηκε από το 69% έως το 79% των ατόμων όταν το Bexsero χορηγήθηκε ταυτόχρονα με τα τυπικά εμβόλια (που περιέχουν τα ακόλουθα αντιγόνα: 7δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό, διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη ακυτταρικό, ηπατίτιδας B, αδρανοποιημένο πολιομυελίτιδας και Haemophilus influenzae τύπου b) έναντι του 44% έως 59% των ατόμων που έλαβαν μόνο τα τυπικά εμβόλια. Επίσης, υψηλότερα ποσοστά χρήσης αντιπυρετικών αναφέρθηκαν σε βρέφη που εμβολιάστηκαν με το Bexsero και με τυπικά εμβόλια. Όταν το Bexsero χορηγήθηκε μόνο του, η συχνότητα του πυρετού ήταν παρόμοια με εκείνη που συσχετίζεται με τα τυπικά βρεφικά εμβόλια, τα οποία χορηγούνται στη διάρκεια κλινικών δοκιμών. Στις περιπτώσεις που παρουσιάστηκε πυρετός, αυτός γενικά ακολούθησε προβλέψιμη πορεία και στην πλειονότητα των περιπτώσεων υποχώρησε την επόμενη ημέρα του εμβολιασμού.

Σε εφήβους και ενήλικες, οι πιο συχνές τοπικές και συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν ήταν άλγος στη θέση ένεσης, αίσθημα κακουχίας και κεφαλαλγία.

Δεν παρατηρήθηκε αύξηση στην επίπτωση ή τη σοβαρότητα των ανεπιθύμητων ενεργειών με τις επακόλουθες δόσεις της σειράς εμβολιασμού.

Συνοπτικός κατάλογος ανεπιθύμητων ενεργειών

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες (ύστερα από αρχική ανοσοποίηση ή αναμνηστική δόση) των οποίων η συσχέτιση με τον εμβολιασμό θεωρείται τουλάχιστον ενδεχόμενη κατηγοριοποιήθηκαν ανά συχνότητα.

Οι συχνότητες εμφάνισης ορίζονται ως εξής:

Πολύ συχνές: (≥ 1/10)

Συχνές: (≥1/100 έως <1/10)

Όχι συχνές: (≥1/1.000 έως <1/100)

Σπάνιες: (≥1/10.000 έως <1/1.000)

Πολύ σπάνιες: (<1/10.000)

Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας.

Βρέφη και παιδιά (ηλικίας έως 10 ετών)

Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης

Πολύ συχνές: διαταραχές πρόσληψης τροφής

Διαταραχές του νευρικού συστήματος

Πολύ συχνές: υπνηλία, ασυνήθιστο κλάμα

Όχι συχνές: σπασμοί (συμπεριλαμβάνονται πυρετικοί σπασμοί) 

Αγγειακές διαταραχές

Όχι συχνές: ωχρότητα (σπάνια μετά από αναμνηστική δόση)

Σπάνιες: σύνδρομο Kawasaki

Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος

Πολύ συχνές: διάρροια, έμετος (όχι συχνά μετά από αναμνηστική δόση)

Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού

Πολύ συχνές: εξάνθημα (παιδιά ηλικίας 12 έως 23 μηνών) (όχι συχνά μετά από αναμνηστική δόση)

Συχνές: εξάνθημα (βρέφη και παιδιά ηλικίας 2 έως 10 ετών)

Όχι συχνές: έκζεμα

Σπάνιες: κνίδωση

Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης

Πολύ συχνές: πυρετός (≥38°C), ευαισθησία της θέσης ένεσης (συμπεριλαμβάνεται σοβαρή ευαισθησία της θέσης ένεσης που ορίζεται ως κλάμα κατά την κίνηση του άκρου όπου έγινε η ένεση), ερύθημα της θέσης ένεσης, οίδημα της θέσης ένεσης, σκλήρυνση της θέσης ένεσης, ευερεθιστότητα

Όχι συχνές: πυρετός (≥40°C)

Έφηβοι (από 11 ετών και άνω) και ενήλικες

Διαταραχές του νευρικού συστήματος

Πολύ συχνές: κεφαλαλγία

Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος

Πολύ συχνές: ναυτία

Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης

Πολύ συχνές: άλγος της θέσης ένεσης (συμπεριλαμβάνεται σοβαρό άλγος της θέσης ένεσης που ορίζεται ως αδυναμία εκτέλεσης των φυσιολογικών καθημερινών δραστηριοτήτων), οίδημα της θέσης ένεσης, σκλήρυνση της θέσης ένεσης, ερύθημα της θέσης ένεσης, αίσθημα κακουχίας

Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού

Πολύ συχνές: μυαλγία, αρθραλγία

Αγοράζοντας τα πρώτα παπουτσάκια του μωρού σας

Τα παπούτσια προστατεύουν τα πόδια στο εξωτερικό περιβάλλον και σε οποιοδήποτε άλλο μέρος που μπορεί να είναι επικίνδυνο, όπως σε μια επιφάνεια που γλιστράει.

Πότε πρέπει να αγοράσω τα πρώτα παπουτσάκια του μωρού μου;

Δεν χρειάζεται να βιαστείτε να αγοράσετε παπουτσάκια στο μωρό σας αμέσως μόλις αρχίσει να κάνει τα πρώτα του βήματα. Δεν χρειάζεται παπουτσάκια για να μάθει να περπατά. Ένα ζευγάρι καλτσάκια είναι το μόνο που χρειάζεται για μέσα στο σπίτι ή σε άλλη ασφαλή επιφάνεια. Εφόσον το πάτωμα είναι ζεστό και δεν γλιστράει, αν αφήσετε το μωρό με γυμνά πόδια μαθαίνει να περπατά καλλίτερα, ενώ τα πόδια αναπτύσσονται με σωστό τρόπο. 

Αφήστε να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του περπατώντας με γυμνά πόδια για αρκετές εβδομάδες και μετά πηγαίνετε στο μαγαζί με τα παιδικά παπούτσια.

Για να πάτε βόλτα είναι άλλο θέμα. Στη περίπτωση αυτή πρέπει να βάλετε παπουτσάκια για προφυλάξετε τα πόδια του μωρού στο εξωτερικό περιβάλλον.

Πως θα αγοράσω τα κατάλληλα παπούτσια;

Τα παπούτσια πρέπει να επιλέγονται με βάση ορισμένα κριτήρια:

·         Διαλέξτε υλικό που αναπνέει και είναι ελαφρύ. Το μαλακό δέρμα ή το ύφασμα ή ο καμβάς είναι τα καλλίτερα. Αποφύγετε τα παπούτσια από σκληρό δέρμα, που μπορεί να εμποδίσουν την ανάπτυξη του ποδιού και τα συνθετικά ή πλαστικά, που δεν αναπνέουν. Ακόμη και τα πόδια του μωρού ιδρώνουν και τα παπούτσια πρέπει να στεγνώνουν.

·         Λυγίστε τις σόλες. Πρέπει να είναι εύκαμπτες και να μην γλιστράνε, όχι λείες και σκληρές.

·         Πιέστε το παπούτσι. Αν το παπούτσι είναι από μαλακές ίνες, προσπαθήστε να

πιέσετε το παπούτσι στην κορυφή του ποδιού, όταν το παιδί τα φοράει. Αν δεν μπορείτε, σημαίνει ότι τα παπούτσια είναι πολύ σφιχτά.

·         Σωστό μέγεθος - Ελέγξτε τα παπούτσια αν εφαρμόζουν (δοκιμασία του αντίχειρα). Βάλτε τα παπούτσια στο μωρό και σηκώστε το όρθιο.

o       Μπροστά πρέπει να χωράει ο αντίχειρα σας (12 – 16mm) μεταξύ του μεγαλύτερου δακτύλου του ποδιού και του μπροστινού μέρος του παπουτσιού. Το παπούτσι πρέπει να είναι ευρύχωρο για να κινείται το πόδι άνετα, χωρίς να είναι πολύ μεγάλο.

o   Το πίσω μέρος του παπουτσιού πρέπει να αγκαλιάζει τη φτέρνα χωρίς να την πληγώνει. Αν η φτέρνα βγαίνει εύκολα, το παπούτσι είναι πολύ μεγάλο. Αν την πιέζει, είναι πολύ μικρό.

·         Να δοκιμάζετε πάντα και τα δύο παπούτσια στο παιδί, γιατί είναι απόλυτα φυσιολογικό η μία πατούσα να είναι μεγαλύτερη από την άλλη. Επιλέγετε το μέγεθος που ταιριάζει στο μεγαλύτερο πόδι. Αν θέλετε μετρήστε τα πόδια του μωρού σας ή βάλετε τον υπάλληλο στο κατάστημα παπουτσιών για να αγοράσετε το σωστό μέγεθος παπουτσιών.

·       Ψωνίστε στο τέλος της ημέρας. Τα πόδια του μωρού πρήζονται και συχνά είναι μεγαλύτερα στο τέλος της ημέρας. Τα παπούτσια που αγοράζονται το πρωί μπορεί να είναι σφιχτά το απόγευμα.

 Τι να επιλέξω: κορδόνια, αυτοκόλλητες ταινίες (Velcro) ή φερμουάρ;

Η απάντηση θα ήταν εύκολη και βέβαια  αυτοκόλλητες ταινίες (Velcro) ή φερμουάρ.  Τα παπούτσια έτσι  μπαίνουν και βγαίνουν εύκολα και δεν θα πρέπει να ανησυχείτε αν θα δένετε κορδόνια όλη την ημέρα. Από την άλλη, αν το μωρό σας τραβάει κάλτσες και παπούτσια και τα βγάζει, όταν μάλιστα εσείς δεν θέλετε τότε η λύση είναι παπούτσια με αγκράφα ή κορδόνια. Αν διαλέξετε κορδόνια, βεβαιωθείτε ότι αυτά είναι αρκετά μακριά για να δένετε με διπλό κόμπο για να μην ξεδένονται συχνά.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχετε τα πόδια του μωρού σας;

Τα πόδια του μωρού μεγαλώνουν γρήγορα, σχεδόν δύο μεγέθη τον χρόνο έως την ηλικία των 4 χρόνων. Για αυτό τον λόγο είναι καλή ιδέα να ελέγχετε κάθε μήνα τα παπούτσια του μωρού (δοκιμασία αντίχειρα) για να είστε βέβαιες ότι ακόμη εφαρμόζουν.

Πως μπορώ να ελέγξω αν τα παπούτσια δεν είναι άνετα;

Αφήστε το μωρό να φορέσει το παπούτσια μέσα στο σπίτι και μετά βγάλτε τα και ψάξτε για κόκκινα σημεία ή γραμμές πίεσης στα πόδια του μωρού.  

Άλλα σημεία είναι το μωρό προσπαθεί συνέχεια να βγάλει τα παπούτσια ή περπατάει διαφορετικά.

Τα παπούτσια του μωρού πρέπει να είναι άνετα. Δεν πρέπει να πιέζουν και να περιορίζουν τα πόδια του μωρού.

Πόσο σφιχτά πρέπει να δένω τα παπούτσια του μωρού;

Τα παπούτσια πρέπει να δεμένα σταθερά έτσι που δεν θα γλιστράνε και δεν θα βγαίνουν.

Να ελέγχετε πάντοτε ότι το δέσιμο είναι σταθερό, όταν το παιδί στέκεται όρθιο, γιατί η μορφή του ποδιού αλλάζει, όταν είναι επίπεδο. Κατόπιν, καθίστε κάτω και τραβήξτε ήπια, αλλά σταθερά το πίσω μέρος του παπουτσιού – πρέπει να υπάρχει μια μικρή ή καθόλου κίνηση μεταξύ του ποδιού και του παπουτσιού.

Τι γίνεται με τα παπούτσια από δεύτερο χέρι;

Αν αναρωτιέστε πόση φθορά θα έχουν υποστεί τα παπούτσια από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη μέσα σε λίγους μήνες ή ότι τα μεταχειρισμένα παπούτσια φαίνονται τόσο καινούργια και αν τα φορέσει το μωρό μου δεν θα πάθει τίποτα, τότε έχετε σίγουρα λανθασμένη εντύπωση γιατί:

Από την στιγμή που θα φορεθούν τα καινούργια παπούτσια, χρειάζονται μόνο λίγες εβδομάδες  για να πάρουν την μορφή του ποδιού και το στυλ του βαδίσματος του κατόχου.

Ακόμη και αν τα παπούτσια από δεύτερο χέρι είναι στο σωστό μέγεθος, υπάρχει περίπτωση να επηρεάσουν την ανάπτυξη του βαδίσματος του μωρού σας, γι αυτό καλλίτερα να τα αποφύγετε.